To trzeba wiedzieć o ciąży. Poradnik dla przyszłych mam cz. 1

Ciąża to czas, w którym ciało kobiety ulega zmianom, które są niezbędne dla prawidłowego rozwoju dziecka. Na skutek zachodzących zmian hormonalnych, zmienia się nie tylko nasz wygląd, ale bywa także, że zmiany te dotyczącą naszego ówczesnego stylu życia.

Jak wygląda pierwszy trymestr ciąży?

Ciąża to okres dziewięciu miesięcy, który możemy podzielić na trzy trymestry. Wiele mam nie wie o tym, że jest w ciąży do wystąpienia pierwszych objawów, które mogą pojawić się po jakimś czasie, dlatego ważne jest przygotowanie do ciąży już na etapie starań o dziecko i odpowiednia suplementacja, między innymi kwasem foliowym niezbędnym do prawidłowego rozwoju dziecka od poczęcia

Pierwszy trymestr ciąży to czas od zapłodnienia do końca 13 tygodnia ciąży.  Jest to etap intensywnego rozwoju płodu, a zmiany fizyczne jakie odczuwa przyszła mama mogą być zarówno intensywne i uporczywe, jak i ledwo zauważalne.

Owulacja, czyli uwolnienie komórki jajkowej zwiększa szanse na zapłodnienie. Najlepiej współżyć dzień przed, w trakcie i do dwóch dni po owulacji. Warto jednak mieć na uwadze, że plemniki mogą przetrwać 72 godziny w drogach rodnych kobiety, więc można podejmować próby poczęcia także kilka dni przed owulacją.

Test ciążowy z apteki najlepiej wykonać w dniu spodziewanej miesiączki lub 14 dni po ewentualnym zapłodnieniu. Powinien być on wykonywany z porannego moczu, a do wyboru mamy zarówno testy płytkowe jak i strumieniowe.

Potwierdzenie ciąży u ginekologa jest najbardziej efektowne między 5, a 6 tygodniem od ostatniej miesiączki. Lekarz będzie wtedy mógł już ocenić bicie serca dziecka. Pierwsze USG ciążowe są wykonywane w formie transwaginalnej, a samą ciążę można potwierdzić także badając krew uwzględniają stężenie beta HCG.

Implantacja zarodka, czyli zagnieżdżenie w macicy odbywa się już w 3 tygodniu ciąży. W pierwszych tygodniach ciąży następuje wzmożony rozwój płodu, a w macicy kształtuje się łożysko i worek owodniowy. To czas rozwoju najważniejszych organów ciała. Głowa, ręce i nogi są już ukształtowane a bijące serce można zauważyć już od 6 tygodnia ciąży. Dziecko wykonuje mimowolne ruchy rąk, nóg, potrafi zaciskać pięści, a ciało dziecka pokryte jest drobnym meszkiem tzw. lanugo, który zniknie do momentu porodu. Pod koniec pierwszego trymestru u dziecka pracują już nerki, wątroba, mózg i płuca, śledziona, trzustka, żołądek i jelita. Dziecko jest w stanie zmieniać mimikę twarzy i marszczyć brwi, a jego ruchy stają się coraz częstsze i silniejsze.

Płeć dziecka jest ustalona już w momencie przekazania DNA ojca dziecka, jednak w 8 tygodniu ostatecznie kształtują się narządy rodne, które na tym etapie nie są możliwe do zaobserwowania podczas badania USG.

Co dzieje się w drugim trymestrze?

Drugi trymestr ciąży zaczyna się od 14 i trwa do  27 tygodnia. Jest to czas, kiedy pierwsze nieprzyjemne objawy ciąży ustępują, a przyszłe mamy cieszą się swoim stanem. Nalży jednak pamiętać, że odporność kobiet w ciąży jest mniejsza, co jest spowodowane wytłumieniem układu odpornościowego jako rozwiązania przeciw odrzuceniu ciąży.

Rosnący brzuszek ciążowy staje się bardziej widoczny, a dziecko w macicy bardziej aktywne. Przyszłe mamy czują wtedy coraz więcej ruchów dziecka, a pierwsze kopnięcia są odczuwalne od 16 tygodnia ciąży. Jednak nie jest to regułą i niektóre maluchy mogą być aktywne nieco później. W drugim trymestrze dziecko potrafi odczuwać smaki i łapać za pępowinę. Dziecko ćwiczy oddychanie wdychając płyn owodniowy, a w jego jelitach tworzy się smółka, czyli pierwszy stolec w postaci lepkiej, ciemnej mazi.

Dziecko zaczyna słyszeć dźwięki z otoczenia dlatego można mówić do brzucha, a nawet puszczać spokojną muzykę. Drugi trymestr to czas kiedy można poznać płeć dziecka. Już w 15 tygodniu narządy płciowe powinny być wykształcone, a przy współpracy dziecka i jego odpowiednim ułożeniu można je zaobserwować na USG.

W drugim trymestrze wykonuje się również przesiewowe badania prenatalne, które są w stanie zdiagnozować ewentualne nieprawidłowości w rozwoju dziecka. Jest to istotny element ciąży, gdyż już na etapie życia płodowego można rozpocząć leczenie niektórych schorzeń.

W drugim trymestrze cześć pań może odczuwać zwiększone libido. Jeśli ciąża przebiega prawidłowo, a lekarz nie widzi przeciwwskazań, można uprawiać seks w ciąży. Należy jednak pamiętać o komforcie i bezpieczeństwie partnerki i dobrać tak pozycje, które nie są zbyt obciążające dla przyszłej mamy. Kobiety, zwłaszcza w zaawansowanej ciąży powinny się wystrzegać leżenia na plecach. Ułożenie w ten sposób, powoduje uciskanie na naczynia krwionośne i utrudnia dopływ krwi do serca, co może skutkować omdleniami.

Na co przygotować się w trzecim trymestrze ciąży?

Trzeci trymestr ciąży zaczyna się od 28 tygodnia i trwa do końca ciąży, czyli do tygodnia 40, jednak uznaje się, że ciąża donoszona zaczyna się już od 37 tygodnia.

W trzecim trymestrze brzuch ciężarnej wciąż rośnie i pojawiają się nowe objawy jak bóle kręgosłupa, opuchlizna nóg i stóp, zgaga, zadyszka, a kopnięcia zadawane przez dziecko mogą być bardziej bolesne.

Choć trzeci trymestr jest przede wszystkim czasem oczekiwania na narodziny maluszka, to przyszła mama powinna pamiętać o regularnych wizytach kontrolnych oceniających rozwój dziecka, przyrosty i funkcjonowanie łożyska oraz innych struktur niezbędnych dla zdrowego rozwoju ciąży.

To czas kiedy dziecko rośnie, a w macicy robi się coraz ciaśniej, narządy dziecka dojrzewają, a oczy reagują na światło i zaczynają widzieć. Kości dziecka twardnieją, pod skóra gromadzi się warstwa tłuszczu, główka robi się proporcjonalna do reszty ciała, z którego zaczyna znikać meszek płodowy, natomiast włosy pojawiające się na głowie ciemnieją.

W tym czasie rozwijają się pęcherzyki płucne, a dziecko dalej ćwiczy oddychanie płynem owodniowym. 27 tydzień ciąży jest momentem, który zwiększa przeżywaność dzieci urodzonych przedwcześnie.

Po 30 tygodniu ciąży ruchy dziecka staja się bardziej intensywne i nasilone. Istotna jest obserwacja i kontrolowanie aktywności dziecka. Jeśli zauważymy, że dziecko jest bardziej ospałe, wykonuje mniej ruchów lub są one słabsze niż zazwyczaj powinnyśmy zgłosić się do lekarza lub na ginekologiczną izbę przyjęć, gdyż taka sytuacja może wskazywać na nieprawidłowości w przebiegu ciąży.

Około 36 tygodnia ciąży dziecko zaczyna obracać się główką w dół, dzięki czemu przyszła mama będzie mogła poczuć intensywne kopnięcia w żebra. Do końca trzeciego trymestru znika całkowicie meszek, a każdy układ dziecka zaczyna funkcjonować samodzielnie.

W trzecim trymestrze mogą pojawić się skurcze przepowiadające tzw. skurcze Braxtona- Hicksa. Przypominają ból miesiączkowy i ból w podbrzuszu. Są one efektem aktywności macicy, a jak odróżniać skurcze przepowiadające od porodowych może ocenić lekarz, gdyż w przeciwieństwie do skurczy porodowych, skurcze Braxtona- Hicksa nie powodują rozwierania szyjki macicy.

W razie zagrożenia porodem przedwczesnym lekarz może zdecydować podaniu sterydów. Z przeprowadzonej ankiety wiele przyszłych mam, bo aż 54 procent wie, że wspierają one rozwój płuc u dziecka, a także, że powinny być podane do 34 tygodnia, jednak nikt z ankietowanych nie wie, że oprócz wpływu na rozwój pęcherzyków płucnych sterydy podane w ciąży minimalizują ryzyko wylewów krwi do mózgi dziecka. Mózg wcześniaka jest wyjątkowo delikatnym organem ,który łatwo uszkodzić przez codzienne czynności związane z pielęgnacją. Ryzyko wylewów zwiększa się także ze wspomaganiem oddechu przez respirator i jest znacznie większe u dzieci o masie urodzeniowej poniżej 1000 gram. Sterydy nie tylko pomagają zmniejszyć ryzyko konieczności skorzystania z wentylacji mechanicznej, ale ich podanie przyspiesza dojrzewanie organów u dziecka, w tym płuc i mózgu.

Czym jest czwarty trymestr ciąży?

Czwarty trymestr to czas obejmujący pierwsze trzy miesiące po urodzeniu dziecka. Jest to moment adaptacji maluszka do nowych warunków panujących poza ciałem matki.

Pojawienie się na świecie dziecka jest dużym szokiem nie tylko dla młodej mamy ale także dla małego człowieka, który nadal czuje potrzebę bliskości z rodzicem. Z perspektywy dziecka zmienia się wszystko z czym miał styczność do tej pory od natężenia światła, stymulacji zmysłu węchu i dotyku, przez inne formy odżywiania aż po odróżnianie pory dnia i nocy.

Dla mam w połogu jest to równie trudny okres. Wpływ na to mają zarówno czynniki fizyczne jak i emocjonalne. Mamy w tym momencie mogą doświadczać kryzysu tzw., baby blues, a nawet niebezpiecznej depresji poporodowej.

Wiele pań, które borykają się z problemami takimi jak zmęczenie, nieprzespane noce, problemy  z karmieniem, wyczerpanie fizyczne i emocjonalne oraz zwątpienie w swoją rolę, powinny pamiętać, że dla dziecka jesteście jego całym światem, jesteście najlepsze, wasz zapach koi jego brzebodźcowanie, które odreagowuje nocnymi pobudkami. Wsparcie  ze strony bliskich jest nieocenione dlatego warto korzystać z oferowanej pomocy. Ten trudny czas niedługo minie i już wkrótce będziecie cieszyć się pełnią macierzyństwa.

Jak sobie radzić z objawami ciąży?

Ciąża jest czasem kiedy kobieta może odczuwać negatywne skutki zmian hormonalnych.  Dla niektórych mam dolegliwości ciążowe mogą być dokuczliwe, podczas gdy inne przechodzą przez nie bez większych zmian w samopoczuciu.

Ból i wrażliwość piersi jest jednym z pierwszych objawów ciąży. Powodem są zmiany hormonalne panujące w organizmie przyszłej mamy. Choć zazwyczaj objaw ten mija z czasem to ulgę w bólu piersi mogą przynieść specjalne, odpowiednio dobrane staniki, a także kremy dla kobiet w ciąży, które nie tylko nawilżą i uelastycznią wrażliwą skórę, ale także zapobiegną powstawaniu rozstępów.

Nudności i wymioty to najczęstsze objawy kojarzone z ciążą, które towarzyszą przyszłej mamie w pierwszych miesiącach ciąży i wbrew powszechnemu przekonaniu nie występują jedynie rano ale można je zaobserwować w ciągu całego dnia. Przyczyną tego stanu rzeczy są zmiany hormonalne.

Choć istnieje wiele leków łagodzących mdłości, musimy pamiętać że większość z nich nie jest przeznaczona da kobiet ciężarnych, Dobrym wyborem jest sięgnięcie po środki rekomendowane dla przyszłych mam jednak przez ich zażyciem warto skonsultować się  z lekarzem.

Domowe sposoby na nudności w ciąży to sprawdzone sposoby, które pomogą uporać się z jedną z najmniej przyjemnych dolegliwości ciążowych. Imbir w ciąży jest jednym z najczęstszych sposobów na nudności. Herbatka z imbirem pomoże także w przeziębieniu przyszłej mamy, jednak należy zachować umiar w jego spożyciu, gdyż nadmiar tego warzywa może powodować problemy gastryczne i nasilać zgagę. Nudności w ciąży można zminimalizować także stosując napar z rumianku czy jedząc migdały, które oprócz łagodzenia mdłości są bogatym źródłem kwasu foliowego,  niezbędnego dla prawidłowego rozwoju dziecka.

Warto także zastosować rutynę, która polega na spożyciu czegoś lekkiego zaraz po przebudzeniu, przed wstaniem z łóżka. Można przyszykować na szafce nocnej kilka krakersów, mus owocowy czy suche pieczywo.

Wahania hormonalne i spożytkowanie energii na rozpijający się płód mogą powodować zmęczeni i senność zwłaszcza w początkowym okresie ciąży. Dlatego ważne jest aby ten czas poświecić sobie, zadbać o siebie i odpoczywać kiedy to możliwe. Kawa w ciąży nie jest zupełnie zakazana, jednak najlepiej ograniczyć jej ilość do minimum, zwłaszcza ze kofeina znajdująca się w kawie występuje również w innych napojach.

Wraz z rozwojem ciąży część objawów zanika, ale mogą wystąpić kolejne. Do najczęstszych problemów kolejnych trymestrów nalezą ból pleców i obrzęki nóg i kostek. Jest to spowodowane przeciążeniem związanym z rosnącym ciężarem brzucha, choć głównym powodem opuchliny w ciąży jest zwiększona ilością krwi i wody w organizmie, a także zaburzona cyrkulacja związana z rozmiarem macicy uciskającej na naczynia krwionośnie odprowadzające krew.

Na ból pleców w ciąży może pomóc aktywność fizyczna jak aqua aerobik, joga czy specjalne pasy podtrzymujące brzuch, natomiast opuchlizna będzie mniejsza dzięki zastosowaniu rajstop i pończoch uciskowych dla ciężarnych oraz stosowaniu chłodzących kompresów.

Niektóre ciężarne doświadczają spadków koncentracji i kłopotów z pamięcią. Jest to wynikiem zmian hormonalnych toczących się w organizmie przyszłej mamy a „baby brain” może wystąpić na każdym etapie ciąży oraz po porodzie. Stan ten jednak zanika po unormowaniu się poziomu progesteronu i estrogenu.

Kobiety na kolejnych etapach ciąży mogą cierpieć na bezsenność związana zarówno ze zmianami hormonalnymi jak i dyskomfortem fizycznym związanym ze zmieniającą się anatomią, a także z nocnymi ruchami dziecka. Odpowiednia wieczorna rutyna powinna pomóc, dlatego w sypialni warto utrzymywać optymalna temperaturę i regularnie wietrzyć pomieszczenia. Pomocna będzie także regularna aktywność fizyczna ciężarnej dopasowana do jej stanu zdrowia.

Kondycja włosów w ciąży może się różnić w zależności od kobiety. Większość przyszłych mam doświadcza poprawy stanu włosów, a na ciele może wystąpić nadmierne owłosienie, również w obszarach, gdzie nie jest ono spotykane jak np. brzuch. Włoski, tak na ciele jak i na głowie mogą być grubsze i ciemniejsze co jest zupełnie normalne ze względu na wahania hormonalne. Niestety stan włosów w połogu ulega pogorszeniu. Włosy na głowie wypadają i ulegają przerzedzeniu. Po unormowaniu się hormonów sytuacja się zmienia, a młode mamy mogą cieszyć się odrastającymi włosami i powrotem do fryzury sprzed ciąży.

Należy pamiętać, że ciąża to szczególny czas dla każdej kobiety. Zmienia się jej ciało oraz samopoczucie co jest efektem zamian hormonalnych które wywołują wahania nastroju, dlatego warto być wyrozumiałym dla przyszłej mamy w tym pięknym, a zarazem trudnym czasie i być dla niej wsparciem.