Czy w Polsce pojawiły się kleszcze Afrykańskie?

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) donosi, że w Polsce pojawiły się przypadki wykrycia wędrującego kleszcza Afrykańskiego, co wywołało nie małe poruszanie wśród opinii publicznej. Duże zainteresowanie pojawiło się także w mediach. 

Te kleszcze spotykane były główne w Afryce Północnej, teraz pojawiły się w również Polsce. Prawdopodobnie przyleciał do nas wraz z jakimś wędrującym ptakiem. Eksperci potwierdzili obecność tych insektów na terenie naszego kraju, dlatego ostrzegają przed ich ugryzieniem, gdyż obecnie nie ma szczepionki na konsekwencje jakie wywołują. 

Jak wyglądają i czym charakteryzują się kleszcze Afrykańskie?

Kleszcze Afrykańskie charakteryzują się nieregularnym kształtem ciała. Ich rozmiary mogą być różne w zależności od stadium rozwojowego. Podobnie jak inne kleszcze są to: jaja, larwy, nimfy i dorosłe osobniki. Każde stadium może różnić się wyglądem i zachowaniem. Natomiast dorosłe osobniki mogą osiągać wielkość od kilku milimetrów do nawet kilku centymetrów (około 5 cm długości i 3 cm szerokości). 

Kleszcze afrykańskie często mają ciemny kolor ciała, zazwyczaj brązowy, czarny lub szary. Ich ciało może mieć też jaśniejsze lub ciemniejsze plamki lub wzory. Ponadto mają one charakterystyczne szczękoczułki, które wykorzystują do przytrzymywania się żywiciela oraz do karmienia się krwią. Ich odnóża są zazwyczaj mocne i dobrze rozwinięte, umożliwiając im przemieszczanie się po ciele żywiciela.

Czy kleszcze afrykańskie są groźne?

Niestety ten rodzaj kleszcza może być groźny, ponieważ są one nosicielami różnych patogenów (bakterii i pierwotniaków), które mogą powodować poważne choroby, takich gorączka plamista, gorączka krwotoczna krymsko-kongijska.  Samo ukłucie przez kleszcza może prowadzić do paraliżu, a w wielu przypadkach może skończyć się zgonem. WHO określa ją jako jedną z najniebezpieczniejszych chorób na świecie. 

Według lekarzy Polacy niestety będą ciężej chorowali niż osoby, które stale narażone są na patogeny, przenoszone przez te insekty.  Dlatego apelują by stosować środki odstraszające i ostrożność podczas przebywania w obszarach, gdzie mogą występować. 

Jakie jest prawdopodobieństwo, że kleszcz jest nosicielem wirusa?

To czy kleszcz Afrykański jest nosicielem wirusów, zależy od wielu czynników. Nie wszystkie kleszcze są nosicielami wirusów, ale wiele może przenosić różne rodzaje wirusów, takie jak wirusy gorączki plamistej, gorączki krwotocznej krymsko-kongijskiej czy też babeszjozy. Prawdopodobieństwo zarażenia wirusem przez ukąszenie kleszcza często zależy od długości czasu, przez który kleszcz był przywiązany do skóry, oraz od tego, czy nosił on dany wirus. Dlatego też ważne jest szybkie usunięcie kleszcza z ciała, aby zmniejszyć ryzyko zakażenia.

Jakie te choroby wywołują objawy?

Gorączka plamista charakteryzuje się bólami głowy, mięśni oraz stawów, a także oczywiście wysoką gorączką. Często występują nudności i wymioty oraz ogólne złe samopoczucie. Bardzo wyraźnym objawem jest wysypka plamista lub grudkowata, zazwyczaj z odczynem krwotocznym. Zaczyna się od kończyn i rozprzestrzenia się na tułów. Bez odpowiedniego leczenia, gorączka plamista może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak uszkodzenie nerek, wątroby lub serca, a nawet śmierć. Dlatego też ważne jest szybkie rozpoznanie i leczenie tej choroby, zwykle za pomocą antybiotyków, aby zapobiec poważnym konsekwencjom zdrowotnym. Niestety ta choroba jest najczęściej przenoszona przez kleszcze Afrykańskie. 

Poniżej przedstawiona jest grafika, która może być pomocna w zweryfikowaniu tego objawu. 

Przy gorączce krwotoczno krymsko-kongijskiej również pojawiają się bóle głowy, mięśni oraz stawów, a wysoką gorączką. Jednak trzeba mieć na uwadze, że tu mogą pojawić się silne dreszcze, wymioty i ból brzucha, dodatkowo często pojawia się krwawienie z dziąseł, nosa, przewodu pokarmowego lub innych miejsc.

W przypadku tej choroby istnieje ryzyko powikłań, takich jak niewydolność wielonarządowa, co może prowadzić do śmierci. Leczenie obejmuje środki do podtrzymania funkcji życiowych oraz leki przeciwwirusowe.

Babeszioza to również objawy obejmująca bóle głowy, mięśni oraz stawów, wysoka gorączka, wymioty, ale też niedokrwistość, żółtaczkę, mocz o zabarwieniu ciemnoczerwonym lub brązowym. Ponadto występują zaburzenia neurologiczne, takie jak dezorientacja, splątanie i silne drgawki.

W przypadku ciężkich zakażeń babeszjozą mogą wystąpić powikłania, takie jak niewydolność nerek, niewydolność wątroby, a nawet zawał serca. U osób z osłabionym układem odpornościowym może być ona bardziej poważna.

Diagnoza babeszjozy często polega na badaniu krwi pod kątem obecności pierwotniaków lub ich materiału genetycznego. Leczenie obejmuje zazwyczaj antybiotyki, takie jak atowakwon i jest skuteczne, zwłaszcza jeśli rozpoczęte zostanie wcześnie po wystąpieniu objawów.

Dlaczego kleszcze Afrykańskie pojawiły się w Polsce? 

Globalne zmiany klimatyczne, takie jak wzrost temperatury i zmiany opadów atmosferycznych, mogą wpływać na rozprzestrzenianie się kleszczy Afrykańskich w różnych obszarach geograficznych, w tym w Polsce. Kleszcze wędrujące w tym kleszcze Afrykańskie preferują wilgotne i umiarkowanie ciepłe środowisko, co czyni polskie lasy, parki i obszary trawiaste idealnymi miejscami do ich występowania. Jest to również idealnymi miejscami dla nich do życia i rozmnażania. 

Turystyka często wiąże się z podróżami do obszarów przyrodniczych, takich jak lasy, góry czy parki narodowe, gdzie kleszcze wędrujące mogą być obfite. W rezultacie, wzmożony ruch turystyczny może przyczyniać się do przenoszenia kleszczy między różnymi obszarami geograficznymi. Podróżnicy mogą przypadkowo przenosić kleszcze wędrujące ze sobą, np. na swoich ubraniach lub sprzęcie, co może przyczyniać się do ich rozprzestrzeniania się w nowych miejscach. Turyści często nie są świadomi ryzyka ukąszenia przez kleszcze wędrujące w miejscach, które odwiedzają, ani nie przygotowują się odpowiednio do ochrony przed nimi. Chociaż turystyka nie jest jedynym czynnikiem wpływającym na migrację kleszczy wędrujących, może ona odgrywać rolę w rozprzestrzenianiu się tych pasożytów w różnych regionach geograficznych.

Co przyciąga kleszcze? Jak się przed nimi chronić?

Kleszcze są przyciągane do swoich żywicieli głównie za pomocą bodźców chemicznych, cieplnych oraz wizualnych.

Kleszcze są wrażliwe na zapachy wydzielane przez ciało żywiciela, w tym przez jego pot, perfumy, kosmetyki, środki chemiczne stosowane do włosów, a nawet do prania odzieży. Ciepło wydzielane przez ciało, pomaga im zlokalizować miejsca, gdzie mogą się ukryć. Warto wiedzieć, że także kontrastowe kolor pomagają im zauważyć potencjalnych żywicieli Badania sugerują, że kleszcze mogą być przyciągane przez dwutlenek węgla wydychany przez ludzi.

Dlatego wybierając się w miejsca gdzie występują kleszcze (lasy, łasy, wysokie trawy), należy stosować środki odstraszające na bazie DEET. W tych miejscach warto nosić długie spodnie, rękawy oraz obuwie zamknięte, co ograniczy dostęp kleszczy do skóry.

Po powrocie z obszarów, należy dokładnie sprawdzić całe ciało pod kątem obecności kleszczy. Szczególną uwagę należy zwrócić na miejsca ciała, gdzie kleszcze często lubią się ukrywać, takie jak pachwiny, krocze, pod pachami, za uszami i wokół włosów.

Jak usuwa się kleszcze?

Usuwanie kleszcza z ciała należy przeprowadzić ostrożnie i dokładnie, aby zminimalizować ryzyko infekcji. Oto kroki, jakie należy podjąć:

Przed usunięciem kleszcza należy przygotować czystą pęsetę lub specjalny przyrząd do usuwania kleszczy. Ważne jest też odpowiednie oświetlenie, aby dokładnie zobaczyć kleszcza i miejsce jego umiejscowienia.

Należy delikatnie chwycić kleszcza jak najbliżej skóry i postarać się unikać ściskania jego ciała, ponieważ może to spowodować wypuszczenie treści z jego ciała do skóry.

Powoli i równomiernie trzeba wyciągać kleszcza prostopadle do powierzchni skóry. Nie obracać, nie pchać ani nie wyrywaj kleszcza, ponieważ to może spowodować, że jego szczęki utkwią w skórze.

Po usunięciu kleszcza trzeba dokładnie sprawdź miejsce ukąszenia, aby upewnić się, że wszystkie jego części zostały usunięte. Jeśli części kleszcza pozostały w skórze, trzeba usunąć je delikatnie za pomocą pęsety. Jeśli próba się nie powiedzie i pozostałości zostaną w ciele należy udać się do lekarza, aby nie doszło do objawów infekcji lub stanu zapalnego.

Natomiast po udanym usunięciu kleszcza, miejsce ukąszenia powinno zostać dokładnie umyte wodą i mydłem, a następnie zdezynfekowane.

Ważne jest też, aby obserwować miejsce ukąszenia przez kilka następnych dni. Jeśli pojawi się rumień wędrujący lub inne niepokojące objawy, trzeba skonsultować się z lekarzem.

Im szybciej kleszcz zostanie usunięty, tym mniejsze ryzyko zakażenia jakąś chorobą przenoszoną przez te pasożyty.